Laatste nieuws

Pokrofdag 2017

In 2017 zal op 15 oktober de Jaarlijkse dag van de Pokrof gemeenschappen worden gehouden. Tevens wordt dan het 60-jarige bestaan van de Utrechtse gemeenschap Wladimirskaja gevierd.
De viering van de Goddelijke Liturgie vindt plaats in de H. Johannes de Doper en H. Bernarduskerk te Utrecht.
Adres: Oranje Nassaulaan 2, 3523 VR Utrecht.
De lunch wordt gebruikt in het ernaast gelegen verzorgingscentrum.
Nadere bijzonderheden volgen nog.
(28 januari 2016)

Zaailingen van de muur

Harrij Sterenberg schreef een boek (in dagboekvorm) over zijn sabbatical van 3 maanden in Rusland, ( juli t/m september 2013) waarvan 2 maanden in een Russisch-orthodox klooster in Moermansk.

“Zaailingen van de muur”

Prijs EUR 22,– incl. EUR 4,– verzend- en verpakkingskosten.

Bankrekening NL05 INGB 00055635 59
t.n.v. Stichting Pokrof te Vlaardingen

Vermeld wel uw adresgegevens!

Besteladres:
George Bruinaars
Elzendreef 68
3137 CD Vlaardingen

Email: glbruinaars@pokrof.nl

(14 januari 2016)

Overweging

OVERWEGING BIJ DE LAATSTE REGULIERE VIERING VAN DE GODDELIJKE LITURGIE VAN DE KATHOLIEKE GEMEENSCHAP VAN DE BYZANTIJNSE RITUS “BLAGOVEŠČENSKAJA” / MARIA BOODSCHAP

BYZANTIJNSE KAPEL, Nijmegen, 24 oktober 2015,       br. Cees van Dam c.s.a.

Apostellezing: Gal. 6,11-18

 

Waarde Vaders, Zusters en broeders,

Wat fijn dat u met zovelen gekomen bent om vanavond met ons met ons mee te vieren in deze laatste reguliere viering van de goddelijke liturgie volgens de Slavisch-Byzantijnse ritus van onze gemeenschap, gewijd aan Maria Boodschap. Vader Harry Sterenberg en Vader Jan Kaandorp die voorgaan in deze viering, met Vader diaken Wim Tobé. Onze trouwe ‘Vrienden van de Byzantijnse Kapel’, waaronder ook parochianen en bestuursleden van de Servisch-Orthodoxe en Russisch-Orthodoxe gemeenschappen, maar ook het bestuur van de landelijke instelling Pokrof, vertegenwoordigers van andere byzantijnse gemeenschappen in Nederland, en anderen die om diverse redenen hier bij ons willen zijn. Hartelijk welkom. We stellen Uw aanwezigheid en meevieren zeer op prijs!

Als we terugkijken op de afgelopen jaren, jaren van gestadige krimp, dan hadden we dit moment kunnen zien aankomen. Maar je blijft hopen, want we ervoeren toch nog zo veel moois, wat ons dierbaar was en inspireerde. Maar dan raakt alles ineens in een stroomversnelling en voor je het weet – en zeker eigenlijk nog lang niet wilt – is het moment nu aangebroken dat we met onze gemeenschap en u allen de laatste goddelijke liturgie vieren. De datum is om een praktische reden gekozen, en wat is het dan treffend dat de apostellezing die de liturgische kalender ons vandaag aanreikt precies handelt over de materie waaraan onze gemeenschap vlak na de oorlog haar ontstaan dankte en die ons tot op de dag van vandaag ter harte gaat.

De apostellezing is ook een afsluiting: Zijn groet en de samenvatting die de apostel Paulus nog eens geeft aan het einde van zijn brief aan de Christenen van de Romeinse provincie Galatië – over het algemeen heel jonge kerken, die nog nauwelijks georganiseerd waren en hun christelijke identiteit nog moesten bestendigen. De meeste christenen uit deze kerken waren van niet-Joodse afkomst. Paulus’ brief  gaat over een vraag die in de eerste decennia van de kerk een belangrijke en uiterst gevoelige was: Moest je je eerst laten besnijden en de Joodse voorschriften naleven om door God als rechtvaardig te worden aangenomen en als lid van zijn uitverkoren volk? Kortom: Wie horen erbij en wie horen er niet bij; Wie mógen erbij horen en wie mogen er niet bij horen.

Maar als we al zouden denken dat de vraag ‘wie erbij horen’ alleen toen speelde, dan hebben we het goed mis. Wij die hier vandaag aanwezig zijn, weten heel goed dat de kerkgeschiedenis er een is van cultuur- en taalverschillen, communicatiestoornissen, en uiteindelijk tegenstellingen en scheidingen. De vraag ‘wie erbij horen’ wordt, in feite, nog steeds op allerlei niveaus gesteld en, vrees ik, misschien zelfs wel met een grotere nadruk op wie er niét bijhoren. Het is dus uiterst belangrijk dat er, als tegenkracht, aandacht is voor de oecumene en het herstel van de eenheid onder de Christenen.

En aan die beweging en activiteiten dankt onze gemeenschap ook haar bestaan. Ze is voortgekomen uit het Oosters Werk van de paters Kapucijnen in Nederland, die na de Tweede Wereldoorlog op verzoek van de Vaticaanse Congregatie voor de Oosterse Kerken enkele paters hadden vrijgesteld om mensen uit Oost-Europa (vooral uit de voormalige Sovjetunie) materieel en geestelijk bijstand te verlenen. Ze ontstond rond pater Zacharias Anthonissen, die een tijd priester geweest was in de Estse stad Narva maar vandaar in 1939 moest vluchten. In 1949 kreeg hij een aanstelling aan de Nijmeegse theologische faculteit; hij gaf Russische lessen en ging voor in vieringen. Er ontstond een koor en rond 1956 werd een eigen kapel ingericht op de zolder van de school in de Stieltjesstraat. (Deze school werd door broeders van mijn congregatie ‘bediend’ en zo werd ik in 1968 als piepjonge broeder-in-opleiding/student meege-sleept naar de kapel-op-zolder omdat het misschien ‘wel iets voor mij was’. Dat was het en is dat tot op dit moment, 47 rijke jaren later, gebleven.)

Toen de school in 1988 gesloopt werd, kregen we de beschikking over deze mooie kloosterkapel van de Zusters Dochters van Maria. In 1991 diende zich de Servisch-Orthodoxe parochie van de H. Savva aan. Dat was toen nog allerminst vanzelfsprekend. Een Orthodoxe parochie in een Rooms-Katholieke kapel ? Horen we wel bij elkaar ? Mógen we wel bij elkaar horen ?  In 2005 trok ook de Russisch-Orthodoxe parochie van de H. patriarch Tichon bij ons in. En zo ontstond een bijzondere samenwerking rond onze kapel.

In zijn brief aan de Galaten zet Paulus zwaar retorisch geschut in en rekent in niet mis te verstane woorden af met de vraag van ‘wie er wel of niet bij horen’: Wie in Christus als Gods reddende gave aan de mensen gelooft, is door God rechtvaardig bevonden. Gelovigen hebben de Geest van Christus ontvangen, waardoor ze de zonde kunnen weerstaan en in eenheid kunnen leven met allen die ’in Christus’ zijn, ongeacht afstamming, etnische groepering, nationaliteit, sociale positie of geslacht. Met andere woorden: Christus heeft zijn volgelingen niet alleen bevrijd van zonde en vloek, maar ze ook vrij gemaakt om te leven in gemeenschap met God, met Christus en met elkaar. Christus is gestorven voor onze zonden en het geloof hierin is voldoende om erbij te horen. Om erbij te mogen horen.

In die geest van Paulus heeft onze gemeenschap haar steentje bijgedragen aan, zoals in onze statuten staat, het ‘respectvol omgaan met en het zuiver en getrouwvol bewaren van het liturgisch en geestelijk erfgoed van de Oosterse kerken’ en het ‘bevorderen van de verzoening tussen de christenen van Oost en West’. En we willen dat ook blijven doen.

Ik heb dierbare herinneringen aan pater Zacharias, aan het echtpaar Hermine en Frans van Dinter dat decennia lang het hart van de gemeenschap heeft gevormd, en aan vele voorgangers, koorzangers, medewerkers en trouwe kapelbezoekers. Ik zou ze dolgraag allemaal even de revue willen laten passeren, maar dat zou wel heel veel tijd vragen en niet de bedoeling zijn van deze overweging. We zullen ze dadelijk allemaal noemen en herdenken in de dringende litanie en in de litanie van de overledenen, met genegenheid en in grote dankbaarheid.

Het is ook niet omdat we niet meer in dat ideaal van Paulus zouden geloven, dat het bestuur heeft moeten besluiten te stoppen met de reguliere maandelijkse vieringen van de Goddelijke liturgie. Zoals Paul Baars ook in de rondzendkapelbrief heeft geschreven, is dit een heel moeilijk besluit geweest dat niet licht is genomen en met emoties gepaard is gegaan. Maar we hebben moeten accepteren dat onze gemeenschap geleidelijk aan steeds kleiner is geworden, ondanks alles wat we geprobeerd hebben om het tij te keren. En dan komt het moment dat je je moet afvragen of je de weinige medewerkers nog zwaarder mag blijven belasten en, zeker niet minder belangrijk, of je nog voldoende kwaliteit kunt blijven leveren voor een waardige en inspirerende viering van de liturgie. Daar komt bij dat we na het overlijden van Vader Rudolf van Dijk een zwaarder beroep moeten doen op de voorgangers van de landelijke instelling Pokrof, terwijl men ook daar aandacht moet vragen voor dreigende overbelasting en vraagt om meer samen te werken zodat met een lager beroep kan worden volstaan. En is het dan nog verantwoord om een voorganger te vragen die van ver moet komen voor een steeds kleiner aantal trouwe kapelbezoekers ?

Het is lang goed gegaan, met veel hulp, hulp van de landelijke instelling Pokrof, hulp van leden van het Nijmeegs Byzantijns Koor (NBK), van de Russisch-Orthodoxe parochie en van de Servisch-Orthodoxe parochie. Hulp, na het vertrek van Constantijn, van onze nieuwe dirigente Olga Kudryashova, die echter helaas opnieuw zeer ernstig ziek is geworden. We zijn uitermate dankbaar voor alles wat ook in de laatste fase gerealiseerd is kunnen worden. Een intieme viering in een klein groepje kan uitermate zinvol, mooi en inspirerend zijn en vormde voor enkele meevierenden juist daarom ook een extra aantrekkingskracht. Ik denk ook nog graag terug aan de prachtige viering van de landelijke Pokrofdag in onze kapel en in ‘De Haard’ op 20 oktober, precies twee jaar en vier dagen geleden. Wat fijn dat we dat toch nog hebben kunnen doen!

Dankbaarheid is ook boven alles de overwegende emotie als ik de ruim 60 jaren beschouw waarop onze gemeenschap nu mag terugkijken. En ik stel het op hoge prijs dat ik die dankbaarheid  hier nu kan uitspreken, want ieder van u die hier aanwezig is, is daar op de een of andere eigen  manier wel bij betrokken geweest. Dank daarvoor!

Nu mogen we dan vandaag in deze kapel de reguliere vieringen van de Goddelijke Liturgie in de Slavisch-Byzantijnse ritus voor het laatst vieren, dat betekent niet dat het ideaal van Paulus ons niet meer ter harte gaat. Integendeel. De Stichting Byzantijnse Kapel Nijmegen blijft bestaan en we zijn het bestuur van de Landelijke Instelling Pokrof dankbaar dat we volwaardig lid van deze instelling mogen blijven. De stichting hoopt als het ware een soort diensten- en misschien wel inspiratiecentrum  te blijven voor, wat ik U al uit onze statuten citeerde: het ‘respectvol omgaan met en het zuiver en getrouwvol bewaren van het liturgisch en geestelijk erfgoed van de Oosterse kerken’, en het ‘bevorderen van de verzoening tussen de christenen van Oost en West’.

De Servisch-Orthodoxe- en Russisch-Orthodoxe parochies kunnen gebruik blijven maken van de kapel, en met enige regelmaat worden we benaderd door andere geloofsgemeenschappen of groepen. Misschien kan de kapel ook iets gaan betekenen voor het Nijmeegs Byzantijns Koor (NBK).

Het Oosters werk van de paters Kapucijnen is indertijd voortgekomen uit de grote geopolitieke ontwikkelingen van dat moment, ten behoeve van diegenen die uit hun eigen omgeving waren vertrokken om te ontsnappen aan oorlog, geweld of een beklemmend doctrinair stelsel. Het zal niemand van ons hier ontgaan zijn dat we nu opnieuw op een wel heel schrijnende wijze geconfronteerd worden met grote stromen vluchtelingen. Misschien kan de kapel iets betekenen voor de christenen uit het Midden Oosten. Ze zijn heel welkom. Ook zij horen er, van harte, bij!

Hoe dan ook, we zijn u allen bij voorbaat erkentelijk voor Uw blijvende sympathieke belangstelling voor en betrokkenheid bij wat er hier rondom onze kapel gebeurt.

Dank voor het vele wat we voor elkaar hebben mogen betekenen. Zo zijn we kerk.

In het vertrouwen dat we er allemaal mogen bij horen, wens ik u, met Paulus, van harte Gods Genade en Geest toe.

Vrede en alle goeds.

In Memoriam vader diaken Frits Aarts

FotoFritsAarts4Op 16 mei 2015 is in Maastricht diaken vader Frits Aarts begraven, begeleid door een grote groep familie, vrienden, oud-patiënten en leden van de RK gemeenschappen van de Byzantijnse ritus. Vader Harrij Sterenberg had de droeve taak voor te gaan in de otpjewanije (rouwdienst) voor zijn goede vriend. Hij werd daarin bijgestaan door de vaders Brenninkmeijer, Sip, Kaandorp, Delahaye en vader diaken Wim Tobé. De heren Wiel Pollaert en Frank Dankloff waren acoliet.

Frits Aarts was 50 jaar en werkte als fysiotherapeut toen hij in oktober 1992 in Maastricht in de basiliek ‘Sterre der Zee’ door wladiko R. Philippe Bär, bisschop van Rotterdam, tot diaken werd gewijd. Vader Antonij Vriens, de statige oude Kapucijner monnik, had Frits aangespoord de studie voor diaken op te nemen. De wijding liet een modern beeld zien: een echtgenoot, vader en actief beroepsbeoefenaar ontving de diakenwijding. Frits beloofde onder meer zijn medegelovigen in eenvoud en liefde dienstbaar te zijn. Naast hem stond Maddy, als blijk van de steun die zij haar man beloofde te geven.

In de eerste jaren combineerde vader diaken Frits het beroep van fysiotherapeut met zijn roeping als diaken waardoor hij zijn activiteit moest beperken tot de gemeenschappen van Maastricht en Eindhoven. Na zijn pensionering reisde hij, samen met Maddy en vader Harrij naar alle Byzantijnse gemeenschappen van de Landelijke Instelling Pokrof. Zijn komst vormde een verrijking voor de Byzantijnse liturgievieringen die tot dat moment vaak bij gebrek aan een diaken alleen door een priester werden geleid.

 

Frits Aarts maakte als diaken indruk. Met zijn vaste en ver reikende stem vormde hij samen met het koor een krachtige draaggolf voor de liturgie. Met strenge blik liep hij wierokend door de kerk en inspireerde zo ontzag en eerbied voor de liturgieviering. Hoe vriendelijk was daarna zijn glimlach als de gelovigen naderden om de communie te ontvangen. Vader Frits was serieus, toegewijd aan liturgie en ritueel maar geen formalist of scherpslijper. Hij was een vrolijk man met een aanstekelijke lach en genoot van het contact met mensen.

In de loop van 2014 werd duidelijk dat de ziekte die hem al langer kwelde zijn fysiek zware taak als diaken steeds moeilijker maakte. Hij heeft zich lang verzet tegen zijn toenemende zwakte en liet daarvan zo weinig mogelijk merken, totdat zijn krachten niet meer voldoende waren. Op 11 mei 2015 is hij overleden. We zijn hem veel dank verschuldigd en zullen hem zeer missen.

Mogen zijn vrouw Maddy, hun kinderen en kleinkinderen, troost en kracht vinden in onze dankbaarheid voor zijn meer dan 20 jaar dienst als diaken en in de genegenheid van de Landelijke Instelling Pokrof.

Eeuwige gedachtenis.

Geluidsarchief

Met de komst van band- en cassetterecorder werd het mogelijk geluidsopnames van byzantijnse vieringen te maken. Dit is op meerdere plaatsen en bij meerdere gelegenheden in de Nederlandse byzantijnse kapellen en kerken gebeurd. Op hoeveel plaatsen en hoe vaak in totaal weten we niet. De bewaard gebleven banden en cassettes kunnen veelal niet meer beluisterd worden bij gebrek aan afspeelapparaten. De Landelijke Instelling Pokrof stelt er een eer in deze opnames te conserveren en weer toegankelijk te maken voor belangstellenden. Velen in den lande gaven gehoor aan onze oproep om de in hun bezit zijnde banden en cassettes hiervoor ter beschikking te stellen. Harry Pullens heeft twee jaar vrije tijd besteed aan het overzetten van deze muziek op USB-stick.

Ook dit opslagmedium is niet voor eeuwig, maar kwam het meest in aanmerking.

Van lang niet alle celebranten die in de loop der tijden zijn voorgegaan in onze byzantijnse vieringen zijn opnames gemaakt resp. bewaard gebleven.

Op de USB-stick is ook opgeslagen de opname van de eerste Goddelijke Liturgie die vader Harry Sterenberg na zijn priesterwijding opdroeg in de St. Catharinakerk in Den Bosch. De reden daarvoor is dat de indertijd uitgebrachte CD’s al na korte tijd vrijwel niet meer beluisterd konden worden.

De verzamelde banden en cassetttes bevatten naast de opnames van vieringen ook byzantijnse muziek van buiten de Pokrofgemeenschappen, al dan niet overgenomen van grammofoonplaten; verder profane muziek, klassiek en volks, Russisch en westers, alles zoals aangetroffen op de beschikbare cassettebanden. Strikt genomen maakt dit materiaal geen onderdeel uit van een ‘geluidsarchief’. Toch is besloten dit niet te verwijderen zodat eventuele belangstellenden ook over deze muziek kunnen beschikken. De muziek waarop men niet gesteld is, kan men eenvoudig zelf wissen.

Tijdens de Landelijke Dag van de Pokrofgemeenschappen op 12 oktober jl. in Roosendaal is rondgevraagd wie een dergelijke USB-stick zou willen hebben. Die namenlijsten berusten bij ons. De feitelijke verspreiding zal zo spoedig mogelijk gebeuren. Hebt u belangstelling voor zo’n stick maar hebt u ons dat nog niet laten weten, mail dan aub even naar Wim Zwanikken.

Wij hopen dat het werk van Harry Pullens in goede aarde zal vallen.

Het bestuur van de Landelijke Instelling Pokrof.

(september 2014)

Lezingen

Voor wie behoefte heeft aan meer informatie over de Byzantijnse Liturgie is het mogelijk een lezing te laten houden voor de eigen gemeenschap, parochie, koor, vereniging, etc.

U kunt hiervoor contact opnemen met de heer
Drs. A.C.J. van Oostrom
Maarten van Rossemsingel 24
5301 HC Zaltbommel
Tel: 0418 564 080
Mailadres

Enkele onderwerpen als voorbeeld:

De Goddelijke Liturgie van onze Heilige Vader Johannes Chrysostomos

De Russische kerkmuziek en haar betekenis voor de Liturgie

Wat foldermateriaal:

Goddelijke Liturgie

Kerkmuziek

Aan de organisatie zijn enige kosten verbonden, onder meer reiskosten. Een en ander in overleg met de heer van Oostrom te regelen.

Christenen verlaten de bakermat van het christendom

Vanuit het oosten komt het licht van de waarheid in de wereld. Vanuit het oosten is God vleesgeworden in Zijn Zoon, Jezus Christus. Vanuit het oosten leerde de aarde de redding van de wereld kennen door de Verlosser, die geboren was om ons leven te geven, Hij die het Leven is.

Het Christendom is steeds een verhaal vol van liefde, van acceptatie, van getuigenis, van geven, van martelaarschap en van heiligheid … Zelfs vandaag de dag gaat het christendom door een belangrijke fase in zijn moderne geschiedenis, met name in het Midden-Oosten, waar het getuigt van zijn geloof in de Drieëne God, en waar het zijn leven geeft voor Hem die ons Zijn Leven gaf.

Sinds het begin van dit millennium, zijn er oorlogen en revoluties in de Arabische landen in naam van de democratie. Oorlogen die mensen doden. De mens, die het beeld van God op aarde is. Die kerken, de huizen van God, vernietigen, terwijl men bidt en de dingen ontheiligt in naam van de God van de islam.

In Egypte, het land waar de Heilige Familie zijn toevlucht zocht toen Jezus nog een kind was, offeren de Koptische christenen dagelijks hun martelaren en slachtoffers aan God, vanwege hun geloofsbelijdenis en vanwege hun trouw aan Christus.

In Irak, het land van onze vader Abraham, zijn er steeds weer autobommen bij de kerken en in de christelijke wijken. Zij zenden aan de christenen ‘een adieu’.

Vanuit Damascus, de stad van Sint Paulus, informeert de patriarch van de Melkitische Grieks-katholieke kerk, Gregorius III Laham, de stem van de plaatselijke kerk, over de pijn en de kruisweg van de christenen in Syrië in de afgelopen twee en een half jaar. Daar zijn 60 kerken beschadigd en zijn 120.000 slachtoffers gevallen, waarvan velen christen. En verschillende oude christelijke plaatsen, zoals Maalula en Saydanaya, worden verlaten. Daarbij moeten we niet de zes miljoen vluchtelingen in Libanon, Zweden, Duitsland en andere landen vergeten. Alle orthodoxe en katholieke kerken van verschillende riten lijden en hebben deel aan dit martelaarschap en deze kruistocht tegen christenen. We weten niets over de toestand van de twee orthodoxe bisschoppen die sinds maanden ontvoerd zijn en over de 13 orthodoxe nonnen die twee weken geleden in Syrië werden ontvoerd. Dit alles laat de gebeden en het geloof van de Syrische christenen echter toenemen.

Men zegt dat de christenen in het Midden-Oosten een minderheid zijn. Dat kan misschien waar zijn als je de aantallen bekijkt, want er zijn 15 miljoen christenen en 523 miljoen Arabieren. Maar niemand kan ontkennen dat de christenen al 600 jaar vóór de moslims in dit deel van de wereld waren; dat christenen en moslims 1600 jaar hebben samengeleefd ondanks alles; dat de coëxistentie van religies een belangrijke en eerste zaak is in een dagelijks leven vol respect en begrip.

Het is waar dat veel christenen hun land hebben verlaten op zoek naar een beter en waardiger leven, maar het is ook waar dat er andere mensen zijn die weigeren hun land te verlaten en die er voor kiezen om te getuigen en te sterven op dezelfde plaats waar ze geboren zijn. Het is waar dat het volk van God, Zijn Kerk, altijd één is, ondanks het lijden en het kruis dat men in het Midden-Oosten beleeft.

Deze absolute waarheid laat ons begrijpen dat, als een deel van de Kerk lijdt, de hele Kerk lijdt. De kerk van het Westen kan niet toekijken wanneer de Kerk van het Oosten op weg gaat naar zijn Golgota en ze kan niet blijven kijken zonder een hand te geven om haar kruis mee te dragen naar het voorbeeld van Nicodemus. Daarom hopen de oosterse christenen sterk op de stemmen van de westerse christenen, die tot nu toe stil bleven.

De kreet van christenen vandaag: stop de oorlog die nergens toe leidt en welkom aan de dialoog tussen alle religies, tussen de oppositie en het regime; welkom aan allen in het land van allen.

P. Fadi Sotgiu Rahi, C.Ss.R.